Qeveria ka prezantuar reformën e re të menaxhimit të integruar të mbetjeve, e cila synon ofrimin e zgjidhjeve afatgjata dhe përafrimin me standardet e Bashkimit Europian. Reforma u prezantua nga Kryeministri Edi Rama dhe Ministrja e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro, në një takim të zhvilluar me përfaqësues të pushtetit vendor.
Në Kuvend janë depozituar për miratim projektligjet për “Menaxhimin e Integruar të Mbetjeve” dhe “Përgjegjësinë e Zgjeruar të Prodhuesit”, të cilat parashikohet të miratohen brenda sesionit të parë të legjislaturës aktuale. Ligjet janë hartuar në konsultim me ekspertë ndërkombëtarë dhe me mbështetjen e projektit IPA për ekonominë qarkulluese.
Në planin institucional, reforma parashikon ngritjen e Operatorit Kombëtar të Trajtimit të Mbetjeve, një kompani shtetërore që do të ketë kompetenca për ndërtimin, operimin dhe financimin e infrastrukturës së mbetjeve në nivel kombëtar. Aktualisht, funksionet për koordinimin e kësaj fushe mbulohen nga Agjencia Kombëtare e Ekonomisë së Mbetjeve.
Sistemi i ri i menaxhimit të mbetjeve pritet të sjellë kalimin nga një sistem i copëzuar drejt një modeli kombëtar të unifikuar e të qëndrueshëm, duke rritur normat e riciklimit dhe duke ulur varësinë nga landfillet. Ai garanton stabilitet financiar dhe vijueshmëri të shërbimeve për bashkitë edhe në raste vështirësish ekonomike, ndërsa synon rritjen e ndërgjegjësimit e përfshirjes së qytetarëve. Në të njëjtën kohë, do të mundësojë efikasitet më të madh në zbatim dhe planifikim afatgjatë të infrastrukturës mjedisore.
Një pjesë e rëndësishme e reformës lidhet me projektet e investimeve që po zbatohen në Zonat e Menaxhimit të Mbetjeve në Berat, Dibër, Korçë, Durrës, Vlorë-Veri, Gjirokastër-Vlorë Jug dhe Kukës. Këto investime përfshijnë ngritjen e pikave të reja fundore, mbylljen e venddepozitimeve jashtë standardeve dhe përmirësimin e shërbimeve.
Gjithashtu, është në proces krijimi i Sistemit të Integruar të të Dhënave Mjedisore, një platformë digjitale që do të sigurojë regjistrim në kohë reale të mbetjeve urbane dhe të transfertave të tyre.
Aktualisht, në vend grumbullohen rreth 98% e mbetjeve të gjeneruara, një rritje e ndjeshme krahasuar me vitin 2013, kur niveli i mbledhjes arrinte vetëm në 51%. Paralelisht është zgjeruar edhe rrjeti i infrastrukturës për trajtimin fundor të tyre, duke kaluar nga një landfill në vitin 2013 në shtatë pika të tilla në vitin 2024. Kjo rritje ka sjellë domosdoshmërinë e një plani të ri për menaxhimin dhe trajtimin e mbetjeve, që shkon përtej kapaciteteve të bashkive.
Ndërkohë, bashkitë do të vijojnë të mbeten përgjegjëse për mbledhjen e mbetjeve në territorin e tyre, për menaxhimin e burimeve njerëzore dhe për administrimin e infrastrukturës së lehtë të nevojshme për këtë proces. Kompetencat e tyre nuk ndryshojnë, por do të mbështeten nga strukturat e reja kombëtare në fazën e trajtimit fundor dhe investimeve të mëdha.
Reforma e re konsiderohet si hap i rëndësishëm për përmirësimin e menaxhimit të mbetjeve në vend, rritjen e efikasitetit të shërbimeve publike dhe përafrimin e mëtejshëm me praktikat e vendeve të Bashkimit Europian.